3. EDYCJA FESTIWALU OTWARCIA (18 – 21 listopada 2025)

W 2025 roku, Teatr Ludowy – wykorzystując doświadczenie realizacji poprzednich edycji Festiwalu Otwarcia i nieustannego zadawania pytania: czym jest teatr dla młodych? – postanowił tę  dyskusję poszerzyć i zaproponować współtworzenie programu Festiwalu sześciu instytucjom partnerskim: krakowskiej Akademii Sztuk Teatralnych, Teatrowi Śląskiemu w Katowicach, Teatrowi Miniatura w Gdańsku, Teatrowi im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu, Fundacji Analog Collective i Kolektywowi Kolejny Teatr.

Celem 3. edycji było promowani idei powstawania spektakli dla młodych w wieku od 11 do 16 lat w całej Polsce. Dlatego do udziału w festiwalu nie zostały zaproszone gotowe, istniejące już spektakle. Założeniem było zaanimowanie idei współdziałania i współtworzenia przez zaproszenie instytucji partnerskich do stworzenia szkiców scenicznych przeznaczonych dla tej grupy wiekowej, a następnie zaprezentowania ich podczas Festiwalu Otwarcia.

Program wydarzenia był wzbogacony o warsztaty, spotkania z twórcami oraz panele dyskusyjne. Prezentowane szkice sceniczne oceniało tradycyjnie Młodzieżowe Jury.

PROGRAM:

„Bibuła w tapczanie” (8+), Miejski Teatr Miniatura w Gdańsku

reżyseria: Michał Derlatka, na podstawie książki Michała Rusinka, scenografia: Michał Dracz, muzyka: Tymon Tymański, obsada: Dariusz Czarniecki, Jakub Ehrlich

Opowieść o wielkiej i małej historii, o sile wspólnoty oraz potrzebie demokracji. Z lalkowej inscenizacji młodzi widzowie dowiedzą się, jak wyglądał świat, który z dzieciństwa pamiętają ich rodzice i dziadkowie. Poznają, kim byli Wałęsa i Jaruzelski oraz, co robiła tytułowa bibuła w tapczanie. Nie zabraknie kolejek po papier toaletowy, octu na półkach sklepowych, cenzury i nieuczciwych wyborów, w których wezmą udział młodzi widzowie. A to wszystko oczami dwóch stoczniowców, którzy postanowili przeczekać trudne czasy, zamykając się w skrzyni… i wyjść z niej po 35 latach.

„Chłopcy z Placu Miarki” (12+), Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach

reżyseria: Bartłomiej Błaszczyński, tekst: Katarzyna Błaszczyńska (na podstawie „Chłopców z Placu Broni” Ferenca Molnára), scenografia i kostiumy: Sonia Singsavang, muzyka: Jakub Adamiak

Nowa odsłona klasyki literatury młodzieżowej. Jonasz Boka, współczesny czterdziestolatek, ponownie staje przed domem Nemeczka. Choć cały świat się zmienił, wspomnienia wciąż są żywe. Bo niezależnie od tego, czy jesteśmy na ulicach Budapesztu sprzed 120 lat, czy dziś na jednym z katowickich placów, wszyscy podejmujemy decyzje, których echo towarzyszy nam przez całe życie. A może jeszcze nie wszystko stracone?

Chór na cztery wiosła i poczucie winy (13+), Analog Collective

Reżyseria: Aga Błaszczak, tekst: Mariusz Gołosz, obsada: Malwina Czekaj, Izabela Zachowicz, Marek Zimakiewicz, Miłosz Konieczny

Opowieść o słyszeniu, zarówno wzajemnym, jak i tym skierowanym bardziej do wewnątrz. Oparta na wypowiedziach osób nastoletnich sztuka jest opowiadana w konwencji czteroosobowego chóru. I choć fabularnie wchodzimy w obóz sekcji wioślarskiej, gdzie szelest namiotu i szepty kolegów podpowiadają nam najgorsze scenariusze, to w warstwie refleksji chcemy skupić się na tym, jak te strachy oswoić. Co może dać nam nadzieję w sytuacji, gdy lęk i poczucie winy nie opuszczają nas nawet na krok?

„Co gryzie Gilberta Grapea” (13+), Teatr Ludowy

reżyseria i adaptacja: Jakub Zalasa, autor książki: Peter Hedges, scenografia, wizualizacje, światło: Kuba Kotynia, kostiumy, światło: Julia Zawadzka, muzyka: Bartosz Dziadosz, choreografia: Martyna Dyląg, asystent reżysera: Maciej Namysło, inspicjentka: Alicja Starzyk, obsada: Marcin Mazurek, Kajetan Sługocki, Beata Schimscheiner, Dorota Goljasz, Maciej Namysło, Katarzyna Tlałka, Wojciech Lato

Endora – małe miasteczko, gdzie czas się zatrzymał, a życie mija na opowiadaniu plotek. Gilbert Grape ma 24 lata i dźwiga ciężar, którego nie wybrał: opieka nad zajadającą się matką i bratem z niepełnosprawnością, praca w sklepie, romans ze starszą kobietą. Z pozoru pogodny i obowiązkowy, w środku gotuje się od tęsknoty za czymś innym – miłością, wolnością, światem poza Endorą. Na scenie zobaczymy opowieść o trudnych wyborach, poczuciu samotności i stagnacji. Ale także o Ameryce – ze swoim mitem sukcesu, kolorową ikonografią i niepewnymi obietnicami. Nade wszystko jednak, będzie to historia o miłości w rodzinie. Tej, która pęta, ale jednocześnie wyzwala. Bo wszędzie dobrze, ale w domu…

„Jak zostać księżniczką” (11+), Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie

reżyseria: Olga Pabisek, autorka tekstu: Maria Gustowska, dramaturgia: Magdalena Litwa, scenografia: Zuzanna Woźniak, obsada: Michalina Brzuska, Zuzanna Woźniak, Barbara Słodkowicz, Michalina Zgaińska, Nina Potapowicz

Jest kilka pytań, z którymi czasami człowiek musi się zmierzyć:
Jak zostać księżniczką? Kto może być księżniczką? Jak długo można chcieć być księżniczką? Jak mają się do tego relacje siostrzeńskie? Czym jest relacja siostrzyńska? Czy warto dbać o siostrę? Kiedy Twoja młodsza siostra przestaje być księżniczką? Kiedy Twoja starsza siostra przestaje być księżniczką? Jakie są typowe problemy księżniczek? Jakie prawdziwe problemy mają księżniczki? Co robią księżniczki? Na kogo czekają księżniczki? Na co czekają księżniczki? KSIĘŻNICZKI?! Różowa chmurka spektakl – historia rodzeństwa, która pozwoli im dotrzeć do istoty własnych tożsamości

„Słabszy” (14+), Kolektyw Kolejny Teatr

reżyseria: Paulina Staniaszek, autor tekstu: Mattias Andersson

dramaturgia: Kalina Jankowiak, scenografia: Alicja Siemko, muzyka: Malwina Laska-Eichmann, produkcja: Małgosia Kawula-Polkowska, obsada: Justyna Fabisiak, Natalia Jędruś, Piotr Kramer, Konrad Żygadło

Nikogo nie bije się bez powodu. Pomyśl, przecież gdybyś nie był taki jaki jesteś, nie byłoby potrzeby cię krzywdzić. Chyba to rozumiesz, co? Po prostu postaw się w roli kata.
Nic nie mówisz. Czytasz bezwiednie. Niewiele się zmienia od momentu, kiedy pierwszy raz stajesz w roli świadka, ofiary, kata. Przemoc krąży jak moneta w obiegu – nikt nie trzyma jej w dłoni na zawsze. Spektakl to studium mechanizmu niekończącej się sztafety przemocy. Pokazuje świat ludzi pozbawionych oparcia – w rodzinie, w szkole, w sobie nawzajem – którzy walczą o dominację nie dlatego, że są silni, ale dlatego, że boją się być słabsi.

„Słabszy” (15+), Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu

reżyseria: Daria Kubisiak, autor tekstu: Mattias Andersson, przekład: Dominika Górecka, adaptacja i dramaturgia: Piotr Froń, obsada: Marcin Trzęsowski, Wojciech Masacz

Poruszająca historia o przemocy rówieśniczej, która pokazuje, jak głęboko mogą sięgać rany zadane w młodości. Spektakl opowiada o dwóch chłopakach. Kiedy byli jeszcze w szkole, Erik stale dokuczał Martinowi. Po latach, już jako dorośli mężczyźni, spotykają się ponownie, by zmierzyć się z przeszłością. Na podstawie wspomnień odgrywają scenariusz, w którym Martin ma okazję przestać być tym słabszym. To historia o odwadze i przebaczeniu — o tym, że każdy zasługuje by go wysłuchać— zarówno ofiara, jak i ten, kto skrzywdził.

W ramach 3. edycji Festiwalu Otwarcia odbył się również panel dla nauczycieli i nauczycielek „O tym jak udoskonalić współpracę” (w spotkaniu udział wzięli Zośka Papużanka, prof. Agnieszka Marszałek, Michał Luberda; prowadzącą była Weronika Idzikowska). Podczas Festiwalu, we współpracy z Dziennikiem Literackim, zostały również zrealizowane dwa podcasty prowadzone przez Jacka Wakara. Pierwszy podcast był poświęcony adaptacjom scenicznym (uczestnicy: Inka Budzianowska, Antoni Blaschke i Lidia Branny rozmawiali z twórcami: Stanisławem Chludzińskim, Bartoszem Cwalińskim, Bartłomiejem Błaszczyńskim i Katarzyną Błaszczyńską). Natomiast drugi dotyczył utworów dramatycznych pisanych dla młodych (Anna Kus, Iwo Woźniak i Olga Fryz rozmawiali z Marią Gustowską, Olgą Pabisek, Mariuszem Gołoszem i Agą Błaszczak). Na koniec Tomasz Domagała poprowadził konferencję podsumowującą z udziałem twórczyń i twórców realizujących szkice sceniczne w ramach Festiwalu Otwarcia.

*

Werdykt Młodzieżowego Jury:
Młodzieżowe Jury 3. Festiwalu Otwarcia – w składzie Florka Biedrzycka, Michał Kamiński, Maja Neinert, Maria Nowak, Wiktoria Oleniacz, Iza Sromek – postanowiło przyznać:

Pierwszą nagrodę dla szkicu „Chłopcy z Placu Miarki” – za wzruszającą i odświeżoną interpretację lektury oraz przedstawienie relacji bohaterów z wyjątkową czułością i wyczuciem.

Drugą nagrodę dla spektaklu „Co gryzie Gilberta Grape’a” – za przedstawienie perspektywy i problemów młodego człowieka w rozrywkowej i dającej nadzieję formie.

Trzecia nagroda dla szkicu „Chór na cztery wiosła i poczucie winy”za ciekawą formę i bardzo ludzką refleksję opartą na pozornie prostym temacie.

Wyróżnienie dla spektaklu „Bibuła w tapczanie” – za charakter edukacyjny, aktywne angażowanie młodej widowni i dawanie jej możliwości wypowiedzenia się oraz brania czynnego udziału.

*

Mecenasem Teatralnego Instytutu Młodych jest Grupa ZUE.